SÜLEYMAN RÜSTƏMİN QƏLBİ AZƏRBAYCANDAN AYRILMAZ
Otuz il bundan əvvəl dünyasını dəyişən xalq şairi Süleyman Rüstəm qətiyyən unudulmayıb, onun 90, 100 və 110 illik yubileyləri təntənə ilə qeyd olunub, adına Bakıda küçə var, televiziya və radio da onun haqqında verilişlər hazırlayıb, bir neçə dəfə kitabları da çap olunub, xanəndələr, muğam ifaçıları Süleyman Rüstəmin qəzəllərini oxuyurlar. Süleyman Rüstəmi xoşbəxt sənətkar da hesab edə bilərik. Partiya-sovet məkanında Süleyman Rüstəmsiz keçinə bilmirdilər. O, qurultaylarda, ən vacib təntənəli iclaslarda çıxış edirdi, partiya qərarlarını dəstəkləyirdi. Bir neçə dəfə Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı seçilmişdi, uzun müddət Azərbaycan Ali Sovetinin sədri vəzifəsini aparmışdı. 1945-ci ilin sentyabrında Səməd Vurğunla birlikdə Azərbaycan SSR Dövlət Himnini yazmışdı. Dövlət Akademik Dram Teatrının direktoru, "Ədəbiyyat qəzeti"nin baş redaktoru vəzifələrində çalışmışdı. Xidmətlərinə görə üç "Lenin" ordeni, iki "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdu. Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı idi. 1976-cı ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı kimi yüksək fəxri ada layiq görülmüşdü.
Bir sözlə, xalq şairi Süleyman Rüstəm Azərbaycanın sovet dövrünün ən populyar şairlərindən biri idi. Onun yaradıcılığında Kommunist Partiyasına, Leninə, Stalinə, komsomola aid xeyli şeirlər var və qətiyyən bunları inkar etmək olmaz. Vaxtilə bir müsahibəsində etiraf etmişdi ki, o, bütün bu şeirləri ürəyinin səsiylə yazıb, heç kim ona sifariş eləməyib. Haqlı idi. Çünki Süleyman Rüstəm yeni quruluşun yetirməsiydi, komsomol sıralarında boy atmışdı. Sonralar bədii yaradıcılığı ilə sübut etdi ki, o öz ideallarına sadiqdir.
Süleyman Rüstəmin partiyalı şeirləri artıq unudulub, amma Azərbaycana, onun təbiətinə, gözəlliklərə həsr etdiyi şeirləri, "Cənub şeirləri", gözəl qəzəlləri hələ də dillər əzbəridir. Üçüncüsü, Süleyman Rüstəm Azərbaycan sovet poeziyasının banisi idi, bunu A.Fadeyev də, S.Vurğun da etiraf etmişdilər. A.Fadeyev Süleyman Rüstəmi "Azərbaycan sovet poeziyasının pioneri" adlandırmışdı. 1947-ci ildə Səməd Vurğun yazmışdı ki: "Biz Sovet Azərbaycanının bütün şairləri Süleyman Rüstəm yoldaşa borcluyuq, o, xalqımıza yabançı olan ədəbi cərəyanlara qarşı şiddətli və mürəkkəb mübarizədə birinci olaraq atəş xəttini yarmışdır. Süleyman Rüstəm həqiqətən, şeirimizin Mayakovski tipli tribunudur".
Ümumiyyətlə, hər hansı bir şairi sosializmdə yaşadığı və Leninə, Stalinə, sovet beynəlmiləlçiliyinə şeirlər yazdığı üçün günahlandırmaq olmaz. Əlbəttə, otuzuncu illərin çox mürəkkəb hadisələri, kommunist ideologiyasından gələn bir sıra ifrat hallar, milli mentalitetə zidd olan təmayüllər Süleyman Rüstəm yaradıcılığından da yan ötməmişdi. Gizlətmək lazım deyil ki, fəal kommunist olan şair Süleyman Rüstəm müsavatçıları, yaxud Məhəmməd Əmin Rəsulzadəni tənqid edən şeirlər də yazmışdı. Bunu təkcə dövrün, zəmanənin günahı kimi izah etmək doğru olmazdı, bunu, ilk növbədə, gənc şairin inamı və əqidəsi ilə yoza bilərik. Amma özünün etirafına görə, Süleyman Rüstəm repressiyanın tüğyan etdiyi illərdə heç bir yazıçını güdaza verən sənədə qol qoymamışdı. Mikayıl Müşfiqə görə ona təklif etmişdilər ki, bir sənədə qol çəksin, o isə bundan qəti imtina etmişdi: "Anam Müşfiqin qarşısına duz-çörək qoyub, məni bu işə qarışdırmayın". Elə otuzuncu illərdə milli musiqi alətlərinə qarşı hücum kampaniyası başlayanda S.Rüstəm də tarın əleyhinə bir şeir yazmışdı: "Kəs səsini, kəs səsini, kifayətdir, sus ey tar, İstəməyir proletar səndə çalınsın "Qatar"". Amma vaxtında da öz səhvıini başa düşdü: "Yox, yox, buna qane oldum, tarı səsə qoymaq olmaz, Onun doğma ahəngindən doymaq olmaz, doymaq olmaz!".
