Elə bağlı sənətkar

Hüseyn Arif fitrətən lirik şairdir. O, hətta epik səpkili poemalarında da lirik şair olaraq qalır. Onun lirik ricətləri, təbiət və insan psixologiyasının təsvirindəki lirizm təsdiq edir ki, bu cəhət şairin yaradıcılığında əsas aparıcı amildir və onun bütün əsərlərinin ruhuna hopmuşdur. Hüseyn Arif hər yerdə, hər zaman qələmə almaq istədiyi hər kiçik lövhədə belə şeiriyyət axtarır və bunu bir şair həssaslığı ilə duyub tapır. Şairin lirik qəhrəmanı yazın gəlməsində, otların-çiçəklərin cücərməsində, dağ kəlinin sıldırım qayaların zirvəsinə qalxmasında, sonsuz ənginliklərdə qürurla süzən qartal uçuşunda, vələslərin, palıdların əzəmətində, bəzən kükrəyib daşan, bəzən də quzu kimi sakit axan çayların büllur sularında, turacların, kəkliklərin nəğməsində əzəli və əbədi bir şeiriyyətin olduğunu duyur. Bütün bunlar Hüseyn Arifin təsvirində əyilməzliyin, qürurun, mərdliyin, saflığın, paklığın və nəticə etibarı ilə Vətənin rəmzinə çevrilir. Təbiətə məftunluq, onu bütün incəliklərinə qədər görmək və hiss etmək şairin lirik təsvirlərinin gözəlliyinə, şeirlərinin daha axarlı olmasına zəmin yaradan əsas amillərdəndir. Şairin elə bir şeiri yoxdur ki, orada onun səyyar xəyalı Vətən torpağını qarış-qarış, addım-addım, cığır-cığır dolaşmasın. Bu şeirlərin çoxunda Hüseyn Arif şairdən daha çox rəssama bənzəyir, ancaq rənglərlə yox, sözlərlə lövhələr yaradır.

Qaralardı buludlar,
İslanardı göy otlar,
Kişnərdi harın atlar,
Dağlara çən düşəndə
Çobanlar darıxardı,
Ürəyi qəm sıxardı,
Qurd şikara çıxardı,
Dağlara çən düşəndə

Şeiriyyətlə dolu olan dilimizin söz xəzinəsindən seçilmiş, ilk baxışda sadə görünən bu ifadələrdə şair bütöv bir təbiət lövhəsi yaratmışdır. Hüseyn Arif təbiəti sadəcə tərənnüm etmir, özü ona qaynayıb qarışır. Məhz buna görə də qəlbi təbiətlə bir döyünür: hardasa bir ağac qırılanda, hardasa bir qartal vurulanda, hardasa bir dağ kəli namərd gülləsinə tuş gələndə, turac-kəklik nəğməsi susdurulanda şairin ürəyi göynəyir, haraya çatmağa çalışır:

A çinar, təbiət sarı geyəndə,
Külək titrədəndə, yağış əyəndə,
Bir balta yarası sənə dəyəndə,
Ağrına, acına kömək olaydım

Şair “vələsin başına dolu döyüb, budağı qırılanda ona dayaq olmaq istəyir.” Çalışır ki, meşə dara düşəndə onun harayına çatsın. Şairin bu təlaşı səbəbsiz deyil. O görür ki, səhvə yol veririk. “ Bağ-bağatı yandırırıq”, “maşın çəkib ağacları sürüyür”, “köklər daşlar altında qalır”. Belə getsə qızılgülün, kəkotunun ətrinə həsrət qalacayıq. Hüseyn Arif təbiət vurğunu olan bir şairdir. Lakin onun əsas təsvir obyekti insandır. Bu insanın hənirtisi, nəfəsi olmayanda təbiət də yetim qalır, öz-özlüyündə nə qədər gözəl olsa da, insansız təbiətin yaraşığı yoxdur. Ardı...