Alessandro Volta

Məşhur italyan fiziki, kimyaçısı və fizioloqu Alessandro Volta... Elektrik enerjisinin ixtirasında payı olan alimlərdən biri də Voltadır. Elektrik batareyasının ixtirasına görə də borclu olduğumuz bu alim demək olar ki, bütün həyatını elektrik haqqında təlimin inkişafına sərf etmişdir.

Volta İtaliyanın Komo şəhərində varlı bir ailədə dünyaya gəlib. Ailədə 8 uşaqdan beşi keşiş olub. Valideynləri Voltanın hüquqşünas olmasını istəsələr də o, kiçik yaşlarından fizika və kimya sahəsinə maraq göstərib.

Voltanın ən böyük ixtirası 1800-cü ildə "Volt sütunu" olmuşdur. Bu, ilk işlək batareya idi. Bu sütun bir-birinin üzərinə yığılmış mis və sink lövhələrdən ibarət idi. Bu lövhələr duzlu suda isladılmış parça ilə bir-birindən ayrılmışdılar. İlk batareyanın ixtirası ona elektrik cərəyanının maqnetik xassələrini və elektrikin kimyada tətbiqini araşdırmağa şərait yaradır. Məhz bu səbəblərdən də Napoleon İtaliyanı zəbt edtikdən sonra Volta Senator vəzifəsi verir, daha sonralar isə hətta onu Qraf səviyyəsinə qədər qaldırır.

Volta qəribə təcrübələrin də müəllifidir. O, müxtəlif metaldan olan iki pulun birini dilinin üstünə, o birisini isə dilinin altına qoyur. Sonra məftillə pulları birləşdirəndə turş dad duyardı. Belə dada səbəb dildən keçən elektrik cərəyanı olduğunu bilirdi. Volta elektrikin dadını duyan ilk alimdir.

O, həssas vərəqli elektroskopu 1781-ci ildə ixtira edib, 1782-ci ildə isə elektroskopa kondensator birləşdirməklə öz cihazını təkmilləşdirib və ən kiçik gərginlikləri ölçməyə nail olub. Volta birinci olaraq başa düşdü ki, elektrometr cihazı ilə gərginliyi ölçmək olar. O, bir dəfə elektrometrləri elektriklənmiş cisimlərə birləşdirdikdə müxtəlif nəticə alındığını görür. Bunun səbəbini düşünərək elektrikə yeni elektrik tutumu anlayışını daxil edir. Gərginlik terminini də elmə ilk dəfə Volta gətirmişdir.

Volta qaz yanacağının tədqiqi ilə məşğul olub, metan qazını kəşf edib, xassəsini öyrənmiş, hidrogen lampası hazırlamış, fizika və kimya sahəsindəki böyük kəşflərə aid poema yazmışdır. O, London Kral cəmiyyətinin və Paris EA-nın üzvü olmuşdur.

Bir müğənni qadınla uzun müddət bir yerdə yaşayandan sonra Volta sonralar varlı ailədən olan Teresa Pereqrini ilə evlənib. Onların iki oğlu dünyaya gəlib. 82 yaşında dünyadan köçən Volta Komo şəhərində dəfn olunub. Vəfatından 70 il sonra isə onun şərəfinə elektrik gərginliyinin vahidi "Volt" qəbul edilib.

 Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.