Emil Zolya

Dünyaşöhrətli yazıçı olmaqla yanaşı, həm də dünya jurnalistikasını kökündən dəyişən bir ad - Emil Zolya. Məhz bu fransız publisistin sayəsində jurnalistika "Dördüncü hakimiyyət" pilləsinə qalxıb. Onun "jurnalistin işi həqiqətə işıq tutmaqdır" deyimi bu gün jurnalistikada hətta bir devizə çevrilib desək, yanılmarıq. Naturalizm hərəkatının banisi hesab edilən yazıçının uşaqlıq illəri çox çətin keçib. Hələ yeddi yaşında ikən atasını itirən yazar anasının himayəsində kasıbçılıq, ehtiyac içində böyüyür. İki dəfə buraxılış imtahanından kəsilən gənc təhsilini yarımçıq qoyub bir müddət kitab mağazasında satıcı, daha sonra isə Paris nəşriyyatlarının birində işləyir. Jurnalistlik fəaliyyəti, daha doğrusu onun dahiliyə doğru gedən "yolu" da elə bu dövrdən başlayır...

Təbiətcə çox qapalı olan Zolya insanlarla ünsiyyət qurmağı heç sevmirdi. Deyilənlərə görə, dahinin həyatı boyu yalnız bir dostu olub. Onun qadınlara olan münasibətinə gəldikdə isə fikirləri ziddiyyətli idi. Dediyi ilə əməlləri üst-üstə düşmürdü. "Qadınlar heç vaxt tam dürüst ola bilmirlər. Çünki bunu özləri istəmirlər. Onlar sürəkli olaraq valideynlərinə, ərlərinə, sevgililərinə, rəfiqələrinə, hətta özlərinə belə yalan danışırlar", - deməsinə rəğmən, Fransa ədəbiyyatında qadına bərabərhüquqlu insan kimi yanaşan yazıçı da məhz elə Zolya sayılır. Hər halda, Mopassan kimi ucdantutma bütün qadınları pozğun hesab etmir, Balzak kimi qadınları naxələf övlad çıxarmır, Merime kimi zərif cinsi bütün bəlaların səbəbi olan təhlükəli varlıq kimi təqdim etmirdi. Amma əslində, Zolya  həyatda qadın sarıdan çox yarımışdı. Anası atasının ölümündən sonra bir daha evlənməmiş, bütün diqqətini oğluna ayırmışdı. Kasıb qadın oğlunun yaxşı təhsil alması üçün vəzifəli şəxslərə belə yalvarmağı özünə ar bilməmişdi. Arvadı Aleksandrina isə ona əsl dost, sadiq həyat yoldaşı olmuşdu. Bu qadın ərinə övlad bəxş edə bilməsə də, Zolyanın başqa xanımlarla olan münasibətinə göz yummuş, hətta özgəsindən olan övladlarını da qəbul etmişdi.

Günlərin birində evində ölü tapılan 62 yaşlı məşhur yazıçının rəsmi olaraq dəm qazından zəhərləndiyi bildirilsə də, ehtimallar müxtəlifdir. Bəziləri bunun intihar, bəziləri isə ona qarşı edilən sui-qəsd olduğunu söyləyirlər. Zolya Fransa dövlətini ədalətsizlikdə və antisemitizmdə günahlandırdığı üçün düşmənlərinin sayı çox idi. Məşhur yazıçının vəfatından bir müddət sonra ölüm yatağında olan parisli bir dam ustası "siyasi sifariş" əsasında Zolyanın evinin bacasını tıxadığını etiraf edir. Lakin bu qətl üçün çox da inandırıcı bir üsula bənzəmir, başqa bir tərəfdən isə ölüm yatağında olan dam ustası sifarişçilərin adlarını demir. Bu da Zolyaya qəsd edilməsi fikrini şübhə altında qoyur...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrkasından götürülmüşdür.