Ernesto Çe Qevara

Bu şəxsə həm pərəstiş, həm də nifrət edənlər var, onun sayəsində onlarla dünya brendləri pullar qazanıb. Onu tarixin ən qəddar qatili kimi tanıyanlar isə körpə uşaqları onunla qorxudublar. Üzərində onun fotosunun olduğu köynəkləri geyənlərin, şəklini başının üstündən asanların sayı da az deyil. Qiyamçılar, inqilabçılar üzərində onun məşhur portreti həkk olunmuş köynəklər, papaqları geyməklə özlərini ona bənzədirdilər və dünyanı dəyişdirə biləcəklərinə inanırdılar. Söhbət Kubanın məşhur inqilabçısı Ernesto Çe Qevaradan gedir... Həkim, idealist, intellektual, şair, əlisilahlı mübariz əsgər, yoxsa ərköyün, qəddar, amansız qatil, quldur, bir vaxtlar çiçəklənən Kubanı "konslagerə" çevirmiş Fidel Kastro rejiminin baş cəlladımı? Əslində, kimdir bu adam?

 Bu günədək hər kəsin fikrində Kuba inqilabının ən ideal simvolu kimi qalmış Çe Qevara adı döyüşkən, romantik, həm də inqilabi səslənir, amma bu, sadəcə məşhur inqilabçının ləqəbidir. Onun əsl adı isə Ernesto Linçdir. Onun soyadının belə olması ailəsinin bir tərəfinin irland əsilli olması ilə bağlıdır.

 Hamı bilir ki, Çe Qevara özünün Kubadakı fəaliyyəti ilə məşhurluq qazanıb, amma bununla yanaşı, o, heç zaman kubalı olmayıb. Çe Argentinada, zəngin ailədə dünyaya göz açıb, o, dünyaya gəldikdən sonra atası söyləyib ki, "mənim oğlumun damarlarında irland qiyamçılarının qanı axır!".

 Uşaqlıqdan astmaya tutulan və ömrünün sonuna kimi bu xəstəlikdən əziyyət çəkən Ernestonun təhsili ilə doqquz yaşına qədər evdə anası məşğul olmuşdu. Olduqca özünəməxsus, fərqli bir uşaq olan Ernesto şahmatı sevir və yerli şahmat turnirlərində iştirak edirdi. O, poeziyanı xoşlayır və irihəcmli poetik əsərləri mütaliə edirdi. Məktəbdə onun sevimli fənləri riyaziyyat və texnika idi (o, belə fənn keçirdi). Bir çox tədqiqatçılar hesab edir ki, əgər Çe Qevara bizim günlərdə yaşasaydı, o, yəqin ki, emo hərəkatına qoşulardı. Astmadan əziyyət çəkməsinə baxmayaraq, uşaqlıqdan atletizmlə məşğul olan Ernesto həvəskar reqbi oyunçusu imiş.

 Yuyunmağı heç sevməyən inqilabçı hər zaman çirkli gəzərdi. Ernestonun ləqəbi "Chancho" (donuz) idi. Çe öz xatirələrində belə qeyd edirdi ki, onu kök olduğuna görə deyil, məhz pinti və çirkli olduğu üçün donuz adlandırırdılar. Eyni köynəkdə həftələrlə gəzən Çenin bu davranış tərzi onu ömrünün sonuna qədər tərk etmir. Amma sonralar çətin ki, kimsə onu qorxusundan donuz adlandıra bilərdi, Çe bir göz qırpımında onun həyatına son qoyardı...

Çeni nümunəvi ailə başçısı qismində təsəvvür etmək çətindir, amma buna rəğmən beş uşağı olmuşdur. Onun ilk həyat yoldaşı Hilda Qadeadan bir, Aleida March ilə olan ikinci nikahından isə dörd övladı dünyaya gəlib. Qadınların sevimlisinə çevrilən xarizmatik inqilabçının gizli eşq münasibətlərində də adı hallanıb.

Ernesto Çe Qevara Boliviyada baş verən La Hiquera toqquşması nəticəsində yaralı halda ələ keçirilib, bir gün sonra isə 39 yaşlı inqilabçı öldürülüb. Çe Qevara əlləri olmadan dəfn edilib - onun əlləri tələsik həyata keçirilmiş ölüm hökmündən sonra barmaq izlərinin götürülməsi məqsədilə amputasiya edilərək Buenos-Aires polisinə təhvil verilmişdi. Çe Qevaranın dəfn edildiyi yer son dövrlərə qədər naməlum saxlanılırdı, yalnız 1997-ci ildə onun qalıqları Vallegrande aerodromu yaxınlığında tapılmışdı...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.