Lev Davidoviç Landau

Adı Eynşteyn, Nilson Bor, Rezerford, Heyzenberq, Pauli kimi alimlərlə bir cərgədə çəkilən Nobel mükafatı almış fizik Lev Davidoviç Landau Bakıda neft mühəndisinin ailəsində dünyaya göz açıb. Özü belə deyərdi: “Mən yanvarın 22-də Lord Bayronla bir gündə, amma dahi ingilis şairindən 120 il sonra anadan olmuşam”. Valideynləri kiçik yaşlarında  onu süd içməyə, saatlarla royalı döyəcləməyə vadar etsələr də, altı yaşlı uşağa tövlənin divarında təbaşirlə məsələ həll etmək daha maraqlı gəlirdi. Fizikaya marağı o qədər güçlü idi ki, bu elmlə  məşğul olmağa ona nəsə mane olardısa, əsəbindən xəstələnirdi. Landau yaradıcılığı insanın ən ali, ən böyük həyat sevinci sayırdı. Ona görə də heç kim onu pis əhvalda, ruh düşkünlüyündə görə bilməzdi: “Həyatda ən maraqlı əlbəttə elmdi, ən gözəlsə qadınlardı” - deyən alim hesablamaqdan və sevməkdən başqa bir şey tanımırdı. Beyniylə getdiyi şəhərlərin modulunu çıxarırdı dahi şəxsiyyət. O, modul deyəndə şəhərin kifir qadınlarının gözəl qadınlara olan nisbətini nəzərdə tuturdu. Cib dəftərində də qadınların telefonunu əlifba sırasıyla deyil, gözəldən kifirə doğru prinsipi ilə yazardı. Allah eləməmiş, bu siyahıda sonunculardan olaydın. Heç üzünə də baxmazdı. O qadınları bir-birindən ayırmaq üçün  maraqlı bir sistem tərtib etmişdi: 1-ci növ –alman aktrisası Anna Ondra, sarısaç Merlin Monro kimiləri, yəni baxdınsa, gözünü çəkmək mümkün deyil; 2-ci növ –fındıqburun, sarısaç gözəlçələr; 3-cü növ –belə də... baxmaq da olar; 4-cü növ –baxmasan yaxşıdı; 5-ci növ isə –maraqlıdır, amma baxmaq istəmirsən. Buna görə valideynlərinə töhmət düşür.

Evliliyə skeptik münasibəti olsa da, arvadı Kora ilə düz  yarım əsr birlikdə yaşadılar: “Evlilik kooperativ kimi bir şeydi, onun sevgiyə heç bir aidiyyəti yoxdu”- deyərdi. Həyat yoldaşı ona balaca uşaq kimi qulluq edər, az qalardı ki, yeməyini də əli ilə yedizdirsin. Onlar evlənəndə “bir-birinə hücum etməmək barədə akt”da bağlayıblarmış. Bu şifahi akta əsasən tərəflərdən heç birinin qısqanmağa, onu güdməyə haqqı yox idi. Qazancının 40 faizini qızlara və Stalinin dövründə türmələrdə olmuş beş alimin ailəsini saxlamağa xərcləyərdi dahi fizik. Hətta Stalin öləndə Dau sevindiyindən ortaya atılıb xeyli oynamışdı da.

Avtomobil qəzasına düşən alimi həkimlər həyata qaytarmağa nail olsalar da, düzgün qoyulmayan diaqnoz səbəbindən 6 illk zülümdən sonra gözlərini əbədi olaraq yumur.

    Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrkasından götürülmüşdür.