Mixail Yuryeviç Lermontov

Gözəl əsərlərinin bir qismini Qafqaza və Azərbaycana həsr edən görkəmli rus şairi, yazıçı, dramaturq Mixail Yuryeviç Lermontov. Şair çar Rusiyasının zabiti olsa da Qafqaza xitabən: "Azadlıq məskəni doğma ellərin Azadlıq uğrunda can verir indi" və "Sevirəm Qafqazı mən!" - deyirdi. Elə sağlığındaca böyük şöhrət qazanmış bu cür nəhəng istedad sahibinə heyif ki, həyat amansız davrandı...

Şairin dünyaya gəlişindən dərhal sonra onun gənc yaşda öləcəyi proqnozlaşdırılmışdı. Təəssüf ki, falçılar "uzaqgörənliklərində" yanılmamışdılar.

Daha çox Puşkinin ölümünə ithaf etdiyi "Şairin ölümü" şeiri ilə məşhurlaşan Lermontov tam bir rus kişisinə xas olan bütün keyfiyyətlərə sahib idi: cazibədarlıq, istedad, şöhrət. Üstəgəl zabit. Boy-buxun, enlikürəklər. Elə bil "Zəmanəmizin qəhrəmanı"nı yazan şair əsərin obrazı Peçorinin özü idi. Keçdiyi yollarda qadınların baxışlarından həbsə düşən bir yaraşıq... Bu cür nəhəng istedad və qadınların qəlbində taxt quran yazıçı dueldə öldürülür. Yəqin bir az da çox yaşasaydı, qəbrinin üstündə ağlayan bir xeyli qarapaltarlı qadın olardı...

Böyük rus şairi nə qədər sevilən nüfuz sahibi olsa da, bəzi xoşagəlməz xasiyyəti ilə öz çevrəsində ad çıxarmışdı. Müasir alimlərin fikrincə o, şizofreniyanın bir formasından əziyyət çəkib. Deyilənlərə görə, psixoloji problem Mixailə irsən ötürülüb. Sirr deyil ki, şairin babası da, daim dərin depressiyadan əziyyət çəkib və intihar edərək dünyasını dəyişib. Anası yüksək dərəcəli nevrozdan yaxa qurtara bilmirdi, atası isə əyləncəyə və qumara meyilli idi.

Məlumdur ki, Qafqaza ürəkdən bağlanmış, yaradıcılığının çox hissəsini bu diyara həsr etmiş şair həmin yerlərə tez-tez səfər edirdi. İlk səfəri isə hələ 10 yaşında ikən olub. Bədəncə zəif, xəstə olan gələcəyin şairini nənəsi Qafqaza mineral sular və dağ havasında müalicə üçün gətiribmiş. Şair burada 9 yaşlı bir çərkəz qızına aşiq olur, 2 il sonra onu şeirlərində tərənnüm edir. Sonralar da etiraf edir ki, Qafqaz məhz bu qızcığazın fonunda onun üçün daha gözəl görünürdü.

Amma Lermontov heç də həmişə belə sevimli, gözəl xatirələrlə yadda qalmayıb. Xüsusən də qadınlara qarşı. Yeniyetmə vaxtı Yekaterina adlı bir qıza aşiq olur, amma sevgisi cavabsız qalır. İllər keçdikdən sonra məşhurlaşan şair qızla rastlaşır. Bu vaxt Yekaterina nişanlı imiş. Nüfuzundan istifadə edən Lermontov qızı özünə aşiq edir. Gənc qızların tanınmış şairə aşiq olub, uğrunda gələcəyindən vaz keçməsi yəqin ki, təəccübləndirici deyil... Şair arzusuna çatır: aşiq qız nişanlısından ayrılıb onunla görüşməyə başlayanda Lermontov ondan bu yolla qisas aldığını söyləyir və qızdan ayrılır. Üstəlik bu hadisəni sağda-solda danışaraq qızın adına da xələl gətirir.

Dost-tanışın, hətta onunla ilk dəfə üz-üzə gələnlərin ən hiddətləndiyi cəhəti isə şairin yerli-yersiz qarşısındakı adamı lağa qoyması olub. Özü bunu zarafat adlandırsa da, əslində ələ salmaqdan, aşağılamaqdan başqa bir şey deyildi. Bəzən onun sözləri o qədər ağır olurmuş ki, sonu duellə bitirmiş. Yeri gəlmişkən, Lermontov belə duellərdə 4 dəfə güllələnib, hər dəfə də yüngül yaralarla canını qurtarıb. Yalnız sonuncudan başqa. Son dəfə baş tutan dueldə sinəsindən güllələnən 26 yaşlı şair aldığı xəsarətdən sağ çıxmayıb...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.