Otto fon Bismark

"Qanunlar kolbasa kimidir, necə hazırlandığını görməmək daha yaxşıdır". Belə demişdi  Prussiya və  Almaniya imperiyasının ilk kansleri Otto  Eduard  Leopold fon Bismark... "Dəmir kansler" adlandırılan bu dövlət xadimi həmişə xalqın nəzarət mexanizmlərinin böyük  hissəsindən xəbərsiz olmasının daha faydalı olduğunu düşünürdü...

Kiçik zadəgan ailəsində dünyaya gələn Otto ailənin ikinci oğlan övladı olub. O, uşaqlıq illərinin ilk vaxtlarını Hinterpommern əyalətinin Nauqard şəhərində keçirib. Bismarklar nəsillikcə hərbçi olublar. Atası Karl Vilhelm Ferdinand fon Bismark mülkiyyətçi və Prussiya ordusunun keçmiş zabiti, anası Luiza Menke Berlin isə yüksək vəzifəli məmurun qızı olub. Həmişə hərbçi olmadığı üçün peşmançılıq hissi keçirən Otto bu işdə professor ailəsindən olan anasını təqsirləndirib. Valideynlərinin fərqli sosial təbəqələrdən çıxmaları Ottonun həyatına böyük təsir göstərmişdir. O fiziki cəhətdən atasına çəkmiş, onun kimi zabit olmuş, atasının mənşəyinə görə qürur duymuşdur. Anasından isə yalnız iti düşüncəni yox, həm də rasionallığı və danışıq qabiliyyətini götürmüşdür. Onun kiçik zadəganlara xas olmayan yüksək təhsil ala bilməsi anasının sayəsində baş vermişdir. Otto təbəqəsinə xas olmayan yüksək intellektə və düşüncə tərzinə malik olmuşdur. O, ingiliscə yazır, oxuyur, polyakca, fransızca və rusca sərbəst danışırdı. Hətta həyat yoldaşına yazdığı məktublarında Uilyam Şekspirdən və Corc Bayrondan sitatlar gətirirdi.

Deyilənlərə görə,  çox pis şagird, ondan da betər işçi olub: onu həmişə ya işdən çıxardıblar, ya da o özü  işdən çıxıb gedib. Vəzifəyə gəldikdən sonra isə hər səhər yeməyində 2 şüşə şampan içməmiş işinin icrasına başlamazmış. Bismarkın formalaşmış siyasi baxışları var idi. O, tələbə dövründəki yarımrespublika baxışları ilə xudahafizləşmiş və möhkəm əqidəli monarxist olmuşdu. Möhkəm xarakteri, kəskin və bəzən kobud hərəkəti ilə fərqlənirdi. Tez-tez duelə çıxırdı. Həm də möhkəm ov həvəskarı idi. Əhatəsi onu "vəhşi mülkədar" adlandırırdı. Ondan o qədər çəkinirdilər ki, kansler ağır ürək xəstəliyinə tutulanda onu heç bir həkim müalicə edə bilmirdi. Ona görə ki, bütün həkimlər Bismarkın şöhrəti, şəxsiyyəti və həkimliyi qarşısında pərəstiş etməkdən yaxa qurtara bilmirdilər. Həkimlərin belə halını görən Bismark onlara inanmır və aparılan müalicə səmərəsiz olurdu. Nəhayət, Şveninger adlı həkimi dəvət edirlər. O adi qaydada məlumat toplamaq üçün Bismarkı sorğu-suala tutur. Həkimin onu adi xəstə yerinə qoyması Bismarka təəccüblü gəlir və cavab verməyi özünə sığışdırmır. Vəziyyəti belə görən həkim ciddiləşir və deyir: - Bağışlayın, mən baytar həkim deyiləm!  Bu söz Bismarka təsir edir. Həkimə hörmət, ehtiram və inamla yanaşır, sorğularına tam cavab verir və dediklərini etməyə məcbur olur. Şveninger tez bir zamanda kansleri sağaldır və ömrü boyu onun şəxsi həkimi olur. Sonralar Bismark bu haqda belə deyirmiş: "İndiyə qədər həkimlər məndən göstərişlər alır, mənim təsirimə düşür, məndən ümid gözləyirdilər, mən də onları müalicə edirdim. İndi isə mən həkimi eşidirəm, göstərişlərinə əməl edirəm. O məni müalicə edir".

Ottonun həyatı təqribən otuz yaşında dostunun həyat yoldaşı Mari fon Taddenlə yaranmış dostluqdan sonra kəskin dəyişir. Onun təsiri ilə o lüteran kilsəsinə inanc gətirir və ilk dəfə dua edir. Marinin vasitəsilə onun əmisi qızı, gələcək həyat yoldaşı İohanna fon Puttkamer ilə tanış olur və onlar evlənirlər. Bu nikahdan onların üç uşağı olur: Mariya, Herbert və Vilhelm. İohanna utancaq və dindar qadın idi, o öz həyatını tamamilə Bismarka uyğunlaşdırır və ona anasından almadığı emosional istiliyi bəxş edir. Onların bir-birinə yazdıqları məktublar XIX əsr məktub ədəbiyyatının incilərindən sayılır. Ottonun həyat yoldaşı İohanna həyatı boyu ona dəstək olmuşdur. "Dəmir kansler"ə əsl zərbə də elə onun ölümündən sonra dəyir. Belə ki, xanımını itirməsindən 4 il sonra səhhəti kəskin şəkildə pisləşən Otto 83 yaşında vəfat edir.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.