Qalileo Qaliley

Məşhur italyan alimi, müasir fizika və astronomiya elmlərinin banisi, Kopernikin davamçısı Qalileo Qaliley ömrü boyu psixoloji xəstəliklərdən əziyyət çəkib. Ətrafdakılara əhəmiyyətsiz görünən hadisələrdən mühüm nəticələr çıxaran  Qalileo Qalileyin sonradan tibb elmində məşhurlaşan "Qaliley sindromu"nun daşıyıcısı olması təsadüfi deyildi. Onun xəstəliyi elə öz adından götürülüb. Bu tip insanlar belə düşünürlər ki, cəmiyyətin ümumi düşüncəsinə zidd olan ideyalar mütləq şəkildə doğrudur və buna görə də hər şeyin əksini sübut etməyə çalışırlar.

Atası tərəfindən yəhudi monastırına  tibb təhsili almaq üçün göndərilsə də, o,  tərsliyindən həkimliyi yox,  keşişliyi seçir.  Günəşin öz oxu ətrafında  fırlanmasını kəşf etdiyinə və Kopernikin təlimlərini yaydığına görə alim  allahsızlıqda təqsirləndirilərək İnkvizisiya məhkəməsinə cəlb edilir. Alimi işgəncə və tonqalda yandırmaqla təhdid edən inkvizitorlar onu Kopernikin təlimindən imtina etməyə məcbur edirlər. Ömürlük həbs hökmü oxunan dahinin cəzası   sonradan ev dustaqlığı ilə əvəz edilir. Başına gələn bütün  bu hadisələrə baxmayaraq, deyilənə görə hətta Qaliley məhkəmə salonundan çıxanda da "Hər halda o, fırlanır" deyərək öz inadından əl çəkməyib.  Ev dustağı olmasına baxmayaraq, elmdən uzaqlaşmayan alim kor vəziyyətdə  olsa da yeni kitablar diqtə edir. Hətta  Qalileo bu ərəfədə borclarını ödəmək üçün  topların yerini müəyyən edən hərbi kompas hazırlayaraq bir müddət pul qazanır.

Kilsədən qovulan və öləndə dini qayda-qanunlara uyğun basdırılmağı qadağan edilən Qalileonun nəşi villasının həyətində dəfn edilir və ölümündən yüz il sonra başqa bir qəbiristanlığa köçürülür. Ən maraqlısı  isə odur ki, həyətində  dəfn edilərkən pərəstişkarlarından biri gizlincə alimin sağ əlinin orta barmağını kəsib götürübmüş. Hazırda Qalileonun oğurlanmış  barmağı  Florensiya Elm və Tarix muzeyində saxlanılır.

Qalileonun ən məşhur pərəstişkarlarından biri Eynşteyn olub. Məşhur alim həmişə Qalileonun: "Həqiqətlə bağlı fikirlər təcrübə ilə başlayıb, təcrübə ilə də sona yetir", - sözünü xatırladar: "Məntiqi üsullarla əldə edilən bütün fikirlər boşdur və faktiki əsasları yoxdur" - deyərmiş.

Həyatı boyu heç vaxt evlənməyən dahi üç uşağının anası ilə belə nikaha girməyib. Deyilənlərə görə,  Qalileo nikahdankənar doğulan qızları üçün başlıq pulu vermədiyindən onlar ömürlərinin sonuna qədər monastırda qalmağa məcbur olublar.

 Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrkasından götürülmüşdür.