Riçard Fillips Feynman

XX əsrin önəmli fiziklərindən, kvant elektrodinamikasının banilərindən biri olan Nobel mükafatı laureatı Riçard Fillips Feynman daha çox atom bombası üzərində araşdırmaları ilə yaddaşlarda qalıb. Normal şərtlərdə atom bombası ilə bağlı araşdırmalar aparan bir insanın yəqin olduqca ciddi və ağırtəbiətli olduğunu düşünürsünüz. Lakin Feynman çox böyük yumor hissinə malik, zarafatcıl biri idi. O, atom bombası ilə bağlı gizli araşdırmalar aparmaq üçün öz qurduğu sistemlərə başqa bir adla girərək, həyəcan siqnalının işə düşməsinə səbəb olub. Təbii ki, bu hadisə onun digər yoldaşlarını çox qorxudub.

Zəngin bir yəhudi ailəsində dünyaya göz açan Riçard ilk işinin öhdəsindən hələ 13 yaşında ikən radioqəbulediciləri təmir etməklə gəlibmiş. Atası Riçardın dünyaya gəlməsindən öncə oğlunun alim olacağını hiss etmişdi və bütün qəlbi ilə buna inanırdı. Hələ kiçik yaşlarından oğlunu sərgilərə aparan ata oradakı illüziyaları səbirlə ona izah etməkdən yorulmurdu. O, hər vəchlə körpə Riçarda onu əhatə edən dünyanı dərk etməyə sövq edirdi. Düzdür, Riçard böyüyüb atasının ondan gözlədiyi zirvəni fəth etdi, onu qürurlandırdı. Lakin oğlunun evliliyi atanın bütün xəyallarını yerlə bir etdi...

Aspiranturada oxuduğu müddətdə Feynman on üç yaşından aşiq olduğu və on doqquz yaşında isə nişanlandığı Arlin Qrinbaumla evlənir. Nikahdan bir az əvvəl Arlin ölümcül vərəm xəstəliyinə yoluxur. Feynmanın valideynləri bu evliliyə qəti etirazlarını bildirsələr də, o, öz bildiyi kimi hərəkət edir. Nikah mərasimi Los-Alamosa getdikləri qatarda baş tutur. Şahidlər küçədən keçən təsadüfi adamlar olur, qohumlardan isə heç kəs mərasimdə iştirak etmir. Toydan sonra Feynman sevdiyi qadının qayğısına nə qədər qalsa da, təəssüf ki, onu ölümün cəngindən qurtara bilmir. Qadın ərinin qollarında can verir...

İllərlə sevdiyi qadının ölümü alimə o qədər pis təsir edir ki, o, uzun müddət ağır depressiyaya düşür. Hətta bir müddət elmdən də kənarlaşır. Həyat yoldaşının ölümündən 16 ay keçəndən sonra Riçard ölmüş arvadına bir məktub yazmaq qərarına gəlir. O, ürək sözlərini bu məktuba yazır və kağızı zərfə yerləşdirir. Həyat yoldaşının heç vaxt oxuya bilməyəcəyi bu məktub alimin ölümündən 43 il keçdikdən sonra açılır. Məlum olur ki, xanımına ünvanladığı o saralmış və əzilmiş zərfi zavallı alim ömrünün sonunadək cibində gəzdiribmiş...

Qeyd edək ki, uzun müddət xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən alim 69 yaşında dünyasını dəyişir.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.