Rixard Vaqner

O, haradan bilərdi ki, günlərin birində dünyanı qan çanağına çevirmiş, milyonlarla insanın qatili olan Hitlerin sevimli bəstəkarı olacaq. Haradan bilərdi ki, əsərlərinin dinlənilməsi bir çox ölkələrdə yasaqlanacaq. Günlərin birində isə adı opera sənətində reformator olaraq əbədiləşəcək. Söhbət musiqisi ilə bütün dünyada 60 milyon insanın ölümünə səbəb olan dahi alman bəstəkarı Rixard Vaqnerdən gedir...

Leypsiqdə sadə bir polis məmurunun ailəsində dünyaya göz açan Rixard, evin son beşiyi, yeddinci övladı olub. Bir müddətdən sonra atasını itirdiyi üçün anası aktyor Lüdviq Qeyer ilə ailə həyatı qurub.

Uşaqlara atalıq etməyi boynuna götürən Qeyer, onların savadlanması ilə yaxından məşğul olmuşdur. Ancaq digər uşaqlara nisbətdə Vaqnerə xüsusi bir qayğı göstərmişdir. Atalıq böyük həvəslə onu daima özüylə teatr salonlarına apararaq uşağın hər hansı bir bacarığa yiyələnməsini səbirsizliklə gözləmişdir.

Deyilənə görə, Vaqner atalığına çox bənzəyirmiş. Hətta şayiələrə görə, guya Vaqner elə Lüdviq Qeyerin öz doğma oğlu olub. Ancaq bu məlumatın nə dərəcədə doğru olub-olmadığı bilinməsə də, hər halda gələcəyin bəstəkarı 14 yaşına qədər atalığının soyadını daşıyıb. Hətta atalığı can verəndə belə üzünü arvadına tutaraq: "Əzizim, bu uşaqda istedad var, mən onu görə bilirəm", - deyərək dünyadan köçüb...

Bethovendən və Şekspirdən ilhamlanan Vaqner atalığının vəfatından sonra çox keçmir ki, anasının təkidi ilə piano müəlliminin yanına gedir. Ancaq müəllim uşaqdan qətiyyən razı deyildi. Onu qabiliyyətsiz və bacarıqsız adlandırırdı. Hətta qammaları bilməməkdə onu günahlandırırdı. Vaqner isə inadkarlıqla qammaları gördüyünü və onlarla danışdığını söyləyir. Müəllim təəccüb və dəhşət içində uşağın havalandığını düşünür. Lakin illər keçir yaradıcılığında bir sıra uğursuzluqlara baxmayaraq, Vaqner dahi bir bəstəkara çevrilir.

O, Hitlerin də sevimli bəstəkarı idi. Faşist Almaniyası öz qanlı aksiyalarını, edamlarını Vaqner musiqisinin sədaları altında gerçəkləşdirirdi. Cəllad fobiyası xalqın yaddaşında elə silinməz iz salmışdı ki, Vaqner uzun illər hamının yaddaşında sevilməyən, qara qüvvəli bəstəkar kimi əbədiləşmişdi. İsraildə XX əsrə qədər Vaqner musiqisi yasaqlanmışdı. Bəstəkar şarlatan obrazına bürünmüşdü.

Bəstəkarın ilk evliliyi kirayə götürdüyü evin qonşuluğunda yaşayan Minne Planerlə olur. Lakin çox keçmir ki, xanımının maddi tələbatını ödəyə bilməyən Vaqner bu izdivacdan təngə gələrək boşanmağı qərara alır. Hətta deyilənlərə görə, arvadının onu müflis etdiyini hiss edən bəstəkar, günlərin birində qəzəbindən özünə və həyat yoldaşına bıçaq xəsarəti də yetirir. Xoşbəxtlikdən hər ikisi də sağ qalır.

Vaqnerin həyatında ən uğurlu tanışlıq Kozima adlı xanımla olur. Uşaq kimi Kozimaya vurulan 50 yaşlı bəstəkar özünü onsuz təsəvvür etmir. Bu qadından onun iki övladı dünyaya gəlir. Deyilənlərə görə, övladları dünyaya gələnədək cütlük qeyri-rəsmi yaşayıb. Aralarındakı münasibət isə sonradan rəsmiləşdirilib.

69 yaşında ürək tutmasından vəfat edən bəstəkar çox sevdiyi həyat yoldaşı elə Kozimanın qollarında da dünyadan köçür. Son sözləri isə "Mənim saatım" kəlməsi olur...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.