Silviya Plat

"Heç kimdən bir şey gözləmə. Beləcə, xəyal qırıqlığına uğramazsan". Belə deyərdi böyük məhəbbətin qurbanı...

Müasir Amerika poeziyasının ən böyük simalarından biri hesab edilən Silviya Plat gənc ikən dünyadan köçən dahilərdəndir. Bir çox yazıçının ilham mənbəyi olan Silviya qısa və faciəli həyat hekayəsi ilə hələ də oxucularda maraq doğurur və müzakirə olunur. Onun yazı üslubu özünəməxsus duyğusallığı, bədbinliyi və kövrəkliyi ilə seçilir. Nəşr olunan ilk romanı "Şüşə qapaq altında" - elə sonuncu romanı olub. Gənc yazıçı əsərin nəşrindən bir ay keçməmiş intihar edib...

Yazıçı hələ uşaqlıq illərindən həyatının sonuna qədər emosiyaların iki əks qütblü dəyişiklikləri ilə səciyyələnən xəstəlikdən - bipolyar pozuntudan əziyyət çəkib. Deyilənlərə görə, xəstəliyinin səbəbi uşaqlıqda yaşadığı travmadan qaynaqlanır. 8 yaşında ikən çox sevdiyi atasını itirən Silviya uzun müddət onun yoxluğunu qəbul edə bilmir. Üstəlik atasının sərt davranışları balaca Silviyanın psixikasında silinməz izlər buraxır.

Həyatının böyük bir hissəsini depressiv vəziyyətdə keçirən Plat üçün elektroşok müalicəsi məsləhət görülür. Bir neçə dəfə intihara cəhd edən Plat daha altı ay davam edən elektroşok və insulin müalicəsi ilə cəmi 10 il yaşaya bilir.

Plat həyatının məhəbbəti, ingilis əsilli şair, yazıçı və uşaq ədəbiyyatçısı Ted Hyuzla tanış olur. Az sonra bu tanışlıq evliliklə bitir. O, Silviya üçün həm bir qaçış, sığınma nöqtəsi, həm də ağrılı bir təcrübə olacaqdı... Silviya taleyindən xəbərdarmış kimi hələ o zaman Ted haqqında bir şeirində yazırdı: "Bir gün mənim ölümüm də onun əlindən olacaq...".

Cütlüyün iki övladı olsa da, əri Silviyaya tez-tez xəyanət edir. Onunla evləndikdən sonra Silviya yaradıcılıq baxımından xeyli geriləyir. Həyatının eşqi ilə evləndiyini zənn edərkən, bir müddət sonra evdə uşaqlarına baxan, kənarda ona xəyanət edən ərini dörd gözlə gözləyən bir evdar qadına çevrildiyini anlayır. Hətta bir dəfə ərini bir qadınla yaxalayan Plat qısqanclıqdan onun yanağını da dişləmişdi. Ərdə olduğu müddətdə elə gün olmazdı ki, o qısqanclıq krizləri keçirməsin. Bir müddətdən sonra ərinin xəyanətləri onun səbir kasasını daşırır və ayrılmağa qərar verir.

31 yaşı vardı... Yaradıcılıq eşqinin qaynadığı dövr idi. Şairə tezliklə dünya ilə vidalaşacağını sanki bildiyindən ciddi cəhdlə yazırdı. Artıq yarıavtobioqrafik, həyatı ilə bağlı müəyyən bənzərlik təşkil edən "Şüşə qapaq altında" romanı da nəşrə hazır idi. İki uşaq anası olsa da, vaxt tapıb şeirlər yazır və Amerikanın parlayan günəşi artıq tanınmağa başlayırdı. Lakin o, bir andaca bütün bunlara son verdi. Qayğıkeş ana ölümünü dəqiqliklə hazırlamışdı: əvvəlcə uşaqları üçün səhər yeməyi hazırlayır, sonra mətbəxə keçib dəsmalı isladaraq qapının altına dürtür. Sobanın bütün gözlərini açıq qoyduqdan sonra yuxu həbləri içərək dərin bir yuxuya gedir…

Qeyd edək ki, bu faciədən sonra Ted Hyuzun adı şairlikdən başqa, qadın düşməni kimi də tarixə yazılır.

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.