Xristofor Kolumb

Əfsanələrə bürünmüş səyyah, tarixin ən müəmmalı şəxsiyyətlərindən biri - Xristofor Kolumb... Onun həyatına dair məlumatlarda etibarlı faktlardan daha çox boşluqlar üstünlük təşkil edir. Yaxın keçmişə qədər onun haqqında olan məlumatlarda sırf dahi bir səyyah olduğunu bilirdik. Lakin son zamanlar onun şəxsiyyəti barədə müxtəlif versiyalar irəli sürülməkdədir...

Kolumbun böyük səyahətlərə başlamazdan əvvəl nə işlə məşğul olduğuna dair məlumatlar qeydə alınmayıb. Ancaq bəzi tədqiqatçılar dənizçinin keçmişdə quldur və qul alverçisi olduğu üçün həyatına dair bəzi məlumatları ciddi-cəhdlə gizlətdiyindən əmindirlər. O, həqiqətən də qul alverinin fəal aparıldığı Qərbi Afrika sahillərinə kimi gedib çıxmışdı, lakin onun orada əslində nə işlə məşğul olduğuna dair heç bir dəqiq məlumat yoxdur. Lakin  gələcək səyyahın ticarət və toxuculuqla çörək pulu qazanan bir rəiyyət ailəsində doğulduğuna, üstəlik, əsil-nəcabəti olmayan  mənşəyini xatırlamağı sevmədiyinə dair bəzi dəlillər mövcuddur. Deyilənlərə görə, Kolumb Portuqaliyada ailə həyatı qurmuş, Portusantu adasının hakiminin qızı ilə evlənmişdir.

Kolumbun ehtimalına görə,  İspaniyanın böyük ehtiyac duyduğu qızılın çox hissəsi Asiyada idi. Dəniz səyyahı bu qızılı əldə edərək dövlət xəzinəsinə çatdıracağını öhdəsinə götürmüşdü. Bunun qarşılığında isə o, gəlirin onda bir hissəsini, açıq torpaqlara idarəçiliyin ona həvalə edilməsini və populyarlaşdırılmasını tələb etmişdi. Həmçinin o, İspaniyaya "istənilən qədər qul gətirəcəyinə" söz vermişdi.

Özünün birinci ekspedisiyasına dair hesabatında Kolumb Asiya sahillərinə və "Çin" (Haiti) sahilinin yaxınlığında yerləşən adaya çatdığını iddia etmişdi. Zəngin qızıl yataqlarını tapmağa nail olmasa da, o, yerli sakinlərin qul qismində İspaniyaya aparılmasına kömək edə bilmişdi. Bu məqsədlə seçilmiş 500 nəfər yekəpər kişi və qadından 200 nəfəri yolda dünyasını dəyişmişdi. Koloniyada qalmış yerli sakinlərə isə son dərəcə amansız münasibət göstərilmişdi: kişilər mədənlərdə, qadınlar isə plantasiyalarda həlak olurdu.

Səyyahın dünyasını dəyişməsi demək olar ki, diqqət çəkməyib. Belə ki,  həmin zamana qədər onun şöhrəti artıq solmuşdu. 55 yaşında ürək çatışmazlığından vəfat edən Kolumbun  ölümündən təqribən 20 il sonra dəniz səyyahının məziyyətləri təriflənməyə və mədh olunmağa başlayıb. Qeyd edək ki, bu günədək Amerikada ona qarşı münasibət  hələ də birmənalı deyil...

Bu məlumat "Respublika" qəzetinin "Dahiləri bir də belə tanıyaq" rubrikasından götürülmüşdür.